پیچ پایین رادیاتور که در سمت چپ یا راست پایین بدنه رادیاتور تعبیه شده، در واقع یک شیر تخلیه ساده از نوع درین ولو است. از این پیچ برای تخلیه آب سیستم گرمایش استفاده می کنند. البته اهداف خیلی فنی تری نیز دارد. تا جاییکه هنگام راه اندازی رادیاتورها و یا سرویس سیستم گرمایش از همین پیچ برای افزایش کارایی سیستم و قابلیت های گرمایش رادیاتورها استفاده می کنند.
ممکن است علت گرمایش ضعیف ساختمان در خرابی پکیج ها نباشد و فقط کافی است تا با این پیچ هواگیری کنید و کل مشکل برطرف شود. اما توصیه می کنیم که خودتان بدون ابزار و مهارت کافی از این پیچ برای سرویس رادیاتور استفاده نکنید. اگر هم اکنون سیستم گرمایش شما به خوبی کار نمیکند، کافی است با مرکز تعمیر پکیج در مشهد تماس بگیرید.
پیچ پایین رادیاتور چیست؟
پیچ پایین رادیاتورها برای تخلیه آب از داخل سیستم گرمایشی طراحی شده است. این پیچ در واقع نوعی شیر تخلیه با عملکرد ساده است که در هنگام نصب و راه اندازی و یا تعمیرات رادیاتورها استفاده می شود. پیچ پایین رادیاتور با استفاده از یک درپوش فلزی مهره ای کامل بسته شده است.
برای باز کردن این پیچ باید از آچار فرانسه یا هر نوع آچار قابل تنظیم دیگری استفاده کنید. دقت کنید که اگرچه در برخی از موارد ضروری می توان از این پیچ برای هواگیری رادیاتور استفاده کرد، اما پیچ پایین رادیاتور برای هواگیری نیست. پیچ هواگیری در بالای رادیاتور تعبیه شده که با پیچ گوشتی باز می شود و کاملا با پیچ تعبیه شده در پایین متفاوت است.
کاربرد پیچ پایین رادیاتور
پیچ پایین رادیاتور یک المان کنترل جریان است. البته کنترل جریان آب به داخل رادیاتور را متناسب با شدت فشار آب داخل لوله در محدوده ثابت نگه می دارد. قرار نیست تا به هر دلیلی آچار به دست شوید و این پیچ مهرهخور در پایین رادیاتور را باز و بسته کنید. زیرا تنظیم این شیر برای تعریف یک جریان ثابت آب در رادیاتور با توجه به ظرفیت گرمایش آن است. پیچ پایین رادیاتور برای کاربردهای متنوع تعبیه شده است. موارد استفاده از آن عبارت اند از:
- کنترل ورود و خروج آب
- تنظیم دمای رادیاتور
- قطع جریان آب برای سرویس و تعمیر
کنترل ورود و خروج آب
ورود آب به سیستم رادیاتوری از طریق این شیر انجام نمی شود. در واقع شیر پایین رادیاتور با قابلیت یک طرفه طراحی شده که صرفا می تواند خروج جریان آب از داخل رادیاتور را مدیریت کند. در شرایط عادی نیز کاملا بسته و آب بندی شده است تا از هر نوع نشت آب جلوگیری شود. اما به ترتیبی می تواند مقدار حجم آب وارد شده به رادیاتور و خارج شده از آن را مدیریت نماید. هر چند وظیفه اصلی این شیر برای کنترل ورود و خروج آب نیست و شیر دیگری برای این کار در رادیاتور وجود دارد.
تنظیم دمای رادیاتور
پیچ پایین رادیاتور نقش تعیین کننده برای کارایی و حتی صرفه اقتصادی و مدیریت مصرف انرژی دارد. با تنظیم این پیچ می توان شدت جریان آب گرم در رادیاتور را تنظیم کرد. در نتیجه از سرد ماندن و یا گرم شدن بیش از حد رادیاتور جلوگیری می کند. همین نکته کافی است تا دمای منتقل شده در پره های رادیاتور کنترل شده و در مصرف انرژی توسط پکیج صرفهجویی شود. با تنظیم درست پیچ پایین رادیاتورها حتی می توانید ضامن عملکرد بهینه و افزایش طول عمر مفید پکیج ساختمان شوید.
قطع جریان آب برای سرویس و تعمیر
پیچ پایین رادیاتور ابزار قطع جریان آب نیست، بلکه نقش یک مجرای تخلیه آب از داخل پره های رادیاتور را بازی می کند. در مواقعی که رادیاتورها به تعمیر و یا سرویس نیاز دارند، با استفاده از شیرهای اصلی ورودی و خروجی آن را می بندند.
اما آب باقی مانده در رادیاتور را با استفاده از پیچ پایین رادیاتور تخلیه می کنند. این پیچ صرفا نوعی شیر درین است که مانند شیرهای قطع کننده تحمل فشار آب را ندارد. لذا هرگز از این پیچ برای بستن جریان آب رادیاتور مادامی که شیر اصلی باز است، استفاده نکنید.
چه زمانی باید پیچ پایین رادیاتور را تنظیم کنیم؟
شیر یا پیچ پایین رادیاتور یک بخش تخلیه ساده برای خروج آب از داخل پره های رادیاتور است و قاعدتا نمی تواند عملکرد کامل برای تنظیم و کنترل جریان آب رادیاتور داشته باشد. اما در برخی موارد خاص از این شیر برای برخی تنظیمات از قبیل برطرف شدن گرفتگی ها و گرم شدن مجدد رادیاتور و یا بالانس شوفاژها در سیستم های گرمایش بزرگ ساختمانی استفاده می کنند.
در موارد معدودی از تنظیم پیچ پایین رادیاتور برای رفع برخی از مشکلات سیستم گرمایش استفاده میشود. موارد تنظیم پیچ رادیاتور عبارت اند از:
- گرم نشدن رادیاتور
- بالانس نبودن شوفاژها
- هواگیری و سرویس دوره ای
گرم نشدن رادیاتور
پیچ پایین رادیاتور به طور مستقیم نقش خاصی در رفع مشکل گرم نشدن رادیاتور ندارد. اما اگر تمام احتمالات را بررسی کرده اید و هر مقدار شیرهای کنترل جریان را باز کرده و یا ظرفیت حرارتی پکیج را افزایش داده و همچنان رادیاتور گرم نمی شود، احتمالا مسیر عبور آب در میان پره های رادیاتور مسدود است. در این صورت می توانید از پیچ پایین رادیاتور برای تخلیه لجن، رسوب و یا هوای محبوس شده در انتهای رادیاتور استفاده کنید.
بالانس نبودن شوفاژها
منظور از بالانس کردن شوفاژها، ارسال یکنواخت جریان آب داغ در داخل همگی آن ها است. به شکلی که نزدیک ترین و دورترین شوفاژ ساختمان از پکیج به یک اندازه جریان آب گرم را دریافت کنند. ولی فشار آب داغ در ورودی شوفاژهای نزدیک به پکیج زیاد است. در این صورت شیرهای تنظیم رادیاتورهای نزدیک به شوفاژ را در حالت نیمه باز و شیرهای رادیاتورهای دورتر را کاملا باز تنظیم می کنند. در مواردی خاص می توان از پیچ پایین رادیاتور برای بالانس کردن شدت جریان آب در تمام شوفاژها استفاده کرد.
هواگیری و سرویس دوره ای
باقی ماندن هوا داخل لوله یا پره های رادیاتور مانع از گردش کامل جریان آب شده و در نتیجه از عملکرد گرمایشی رادیاتور می کاهد. در این صورت بخش بالایی رادیاتورها سرد اما بخش زیرین کاملا گرم است. حتی ممکن است به پکیج فشار مضاعفی وارد شود. هواگیری از مراحل کلیدی راه اندازی و سرویس دوره ای شوفاژهای ساختمان است. برای هواگیری رادیاتورها پیچ مخصوصی در بخش بالایی بدنه تعبیه شده است. اما گاها برای شرایط خاصی مانند زمانی که هواگیری به علت رسوب گذاری داخل پره ها انجام میشود، از پیچ پایین رادیاتور استفاده می کنند.
اشتباهات رایج در تنظیم پیچ پایین رادیاتور
پیچ پایین رادیاتور صرفا یک مجرای یک طرفه جهت تخلیه آب در مواقع ضروری است که برخی قابلیت های محدود و کاربردی در مراحل تعمیر و سرویس رادیاتورها دارد. اما گاها از این پیچ برای اهداف غیر تخصصی و شرایط نامطلوب استفاده می کنند که اشتباهات آن شامل موارد زیر است:
- نیمه باز کردن پیچ پایین رادیاتور برای کم یا زیاد کردن گرمای رادیاتور که منجر به نشت و چکه کردن آب خواهد شد.
- تنظیم کنترل جریان آب و تقسیم حرارت بین رادیاتورها که باعث به هم خوردن تعادل فشار و دبی در رادیاتور شده و نهایتا به شدت از راندمان سیستم گرمایش می کاهد.
- باز کردن پیچ پایین رادیاتور در هنگام کارکرد عادی سیستم که منجر به هواگیری شوفاژها شده و ممکن است به فوران آب گرم تحت فشار و خطر سوختگی اهالی ساختمان بیانجامد.
- سفت کردن بیش از حد پیچ پایین رادیاتور ممکن است منجر به شکسته شدن پیچ و نشتی غیر قابل جبران شود.
- عدم آب بندی صحیح پس از استفاده که نهایتا به نشتی می انجامد.
- نبستن شیرهای اصلی رادیاتور قبل از باز کردن پیچ پایین رادیاتور که منجر به تخلیه کل مدار شده و فشار زیادی به پمپ سیستم توزیع آب وارد می شود.
جمع بندی: تنظیم پیچ پایین رادیاتور را بی هدف تغییر ندهید
پیچ پایین رادیاتور ابزار تنظیمی نیست و نهایتا یک هدف دارد و آن تخلیه کامل آب در زمان تعمیر و سرویس رادیاتورها است. اما در شرایط بسیار خاص می توان از این شیر به جهت پاکسازی و رسوب گیری یا هواگیری نیز استفاده کرد. دقت کنید که پیچ پایین رادیاتور بخش اضطراری در سیستم است و باید کاملا هدفمند و در شرایط بهینه از آن استفاده کنید. تعمیرکاران حرفه ای مانند کهن دما از این پیچ برای بالانس کردن و در کل شرایط خاص استفاده می کنند.